47.To σπάσιμο του καλουπιού και η επεξεργασία των αργυρών στοιχείων.

   Άφησαν τα καλούπια  στο χώμα μέχρι να κρυώσουν.Μετά ο τεχνίτης με ένα ελαφρύ σφυρί ,έσπασε  τα κεραμικά κελύφη (καλούπια) , αποκαλύπτοντας τα αργυρά πλέον στοιχεία που είχαν  μέσα τους.

  Στη συνέχεια καθάρισε τα αργυρά κομμάτια από τα υπολείμματα του πηλού.Ξεχώρισε  το ασημένιο δακτυλίδι και το τοποθέτησε πάνω σε μια σκληρή ξύλινη επιφάνεια. Με ένα  βαρύ σφυρί και καλέμι κοπής ,  αφαίρεσε σιγά -σιγά τον αγωγό.Δίπλα του, ακουμπισμένη στον τοίχο βρισκόταν μια πλακέ λεπτή πέτρα*, την έδειξε στον αφηγητή και του εξήγησε  ότι την χρησιμοποιούν  για να λειαίνουν τα μέταλλα (εργαλεία και κοσμήματα) .Την πήρε και λείανε το σημείο που αφαιρέθηκε ο αγωγός όπως και κάποιες άλλες ανωμαλίες που δημιουργήθηκαν κατά τη χύτεση, στην επιφάνεια  του δακτυλίου.

 

*Ακονόπετρα:  σκληρή, λεία η  τραχιά πέτρα που χρησιμοποιείτε  για το τρόχισμα η τη λείανση μεταλλικών εργαλείων και επιφανειών.

46.Η χύτευση του αργύρου στα καλούπια.

    
   Μετά την έκθεσή του, ο Αφηγητής χρειάστηκε λίγο χρόνο για να ανασυγκροτήσει τη σκέψη του και να επιστρέψει στον ιστορικό χρόνο και την παρακολούθηση του χυτηρίου. Τα ξαναβρήκε όλα όπως ακριβώς τα είχε αφήσει. Τα πήλινα καλούπια μπηγμένα μέσα στη θράκα,τοποθετημένα στην περιφέρεια της φωτιάς (ώστε να διατηρούν τη θερμοκρασία τους) και το χωνευτήρι με τον άργυρο που έλιωνε, στο κέντρο της φωτιάς.Οι βοηθοί δούλευαν τα φυσερά με σταθερό και γρήγορο ρυθμό ώστε να κρατηθεί η θερμοκρασία του λιωμένου μετάλλου ψηλά και να ετοιμαστεί για τη χύτευση.
.

    Ο τεχνίτης άνοιξε λίγο τα κάρβουνα στο πλάι του χωνευτηριού προσπαθώνταςνα βρει την εσοχή(υποδοχή) στο πλάι του. Εκεί μέσα σφήνωσε  μια πλακέ μακριά μεταλλική ράβδο και την χρησιμοποίησε σαν λαβή για να βγάλει το χωνευτήρι από τη φωτιά.  Δεν είχε πολύ χρόνο. Με γρήγορες αλλά σταθερές κινήσεις, έγειρε ελαφρά το χωνευτήρι και ξεκίνησε να αδειάζει το λιωμένο και λαμπερό άργυρο μέσα σε κάθε ένα από τα καλούπια. Στο χείλος των γεμάτων πλέον καλουπιών έλαμπε για λίγο ο άργυρος.

45. "Π138 διαδρομές"

Ένα μικρό βίντεο με κοσμήματα και αντικείμενα από την έκθεση στου αφηγητή "Π138 διαδρομές" η οποία φιλοξενείται στον χώρο του πωλητηρίου του Μουσείου Μπενάκη στα πλαίσια του κύκλου εκθέσεων "Αναζητήσεις στην ύλη". http://www.benaki.gr/index.asp?id=202020001&sid=1283&cat=0&lang=gr

Akis Goumas P138 exhibition from Akis Goumas on Vimeo.

44.Έκθεση στο πωλητήριο του μουσείου Μπενάκη

         Ο Αφηγητής αυτό το χρονικό διάστημα γύρισε στον πραγματικό χρόνο για να ετοιμάσει την     έκθεσή του και μετά θα συνεχίσει το ταξίδι .Η έκθεση θα γίνει στο πωλητήριο του μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς.

43.Το χαμένο κερί.

 Τα καλούπια είχαν στεγνώσει πλέον και ο τεχνίτης τα τοποθέτησε στην άκρη της φωτιάς , να ζεσταθούν καλά. Έτσι θα έλιωνε το κερί  του μοντέλου που βρισκόταν μέσα στο καλούπι  και έπειτα θα μπορούσαν να το αδειάσουν. Σύντομα, από το άνοιγμα του καλουπιού άρχισε να βγαίνει λίγος ατμός από το λυωμένο κερί. Αυτό ήταν και το σημάδι που περίμενε ο τεχνίτης. Με μία μακριά χάλκινη λαβίδα έπιασε το  πρώτο καλούπι το έβγαλε από τη φωτιά και με γρήγορες κινήσεις άδειασε το λιωμένο κερί μέσα σε ένα κεραμικό κύπελλο. Από τη διαδικασία αυτή πήρε αργότερα το όνομά της και η συγκεκριμένη τεχνική: "χύτευση του  χαμένου κεριού" ("lost wax casting").

 Στη συνέχεια τοποθετούσε τα άδεια καλούπια όρθια στην άκρη της φωτιάς, να ψήνονται σιγά -σιγά, ώστε να προετοιμαστούν για να δεχτούν το λιωμένο μέταλλο και να αντέξουν την υψηλή του θερμοκρασία.

42 Το στέγνωμα των καλουπιών και το φυσερό

  Το πλάσιμο των καλουπιών ολοκληρώθηκε. Μετά τα τοποθέτησαν έξω από το εργαστήρι, για όσο είχε ήλιο, και την άλλη μέρα θα τα έβαζαν δίπλα στη φωτιά, να στεγνώσουν σιγά σιγά στη μάζα τους.

  Από το πρωί ο βοηθός ξεκίνησε την φωτιά, με λεπτά κλαράκια στην αρχή, μετά πρόσθεσε τα πιο χοντρά ξύλα για να κάνει κάρβουνα. Κατά το μεσημέρι τοποθέτησαν τα καλούπια σε μικρή απόσταση γύρω από την φωτιά. Στην μία πλευρά της εστίας τοποθέτησαν τα δύο φυσερά, φτιαγμένα από κεραμικό κοίλο σκεύος σκεπασμένο με δέρμα*. Το δέρμα δεν ήταν τεντωμένο ώστε να σχηματίζει χαμηλό κώνο πάνω από το κεραμικό. Στην κορυφή του δέρματος ήταν δεμένη σφιχτά η άκρη ενός κλαριού. Τραβώντας ο τεχνίτης το κλαρί προς τα πάνω, γέμιζε το ασκό με αέρα και πιέζοντας το ρυθμικά προς τα κάτω τον φύσαγε μέσα από τον σωλήνα προς τη φωτιά και την δυνάμωνε.Τα φυσερά ήταν δύο, όταν το ένα γέμιζε αέρα το άλλο τον φύσαγε. Ο σωστός ρυθμός εκείνου που δούλευε στη φωτιά, ρύθμιζε τη δύναμη και την θερμοκρασία της .

*Preliminary results from an experimental study of perforated copper-smelting shaft furnaces from Chrysokamino (eastern Crete).M. Catapodis ,Oli Pryce and Y. Bassiakos.

41.Ο κηρός, υλικό για την δημιουργία των προτύπων.

Ο Αφηγητής επέστρεψε στο εργαστήριο του κάμπου για να παρακολουθήσει τους τεχνίτες που προετοίμαζαν το χυτήριο του αργύρου. Είχαν ετοιμάσει τον πηλό με το τριμμένο κάρβουνο και τα ξερά, λεπτοκομμένα άχυρα. Τον είχαν ζυμώσει καλά ώστε να μην έχει μέσα του εγκλωβισμένο αέρα και τον είχαν σκεπάσει με βρεγμένο ύφασμα για να μην στεγνώσει. Όταν ο αφηγητής έφτασε τους είδε να πλάθουν στα χέρια τους ένα μαλακό υλικό με κίτρινο-καφέ χρώμα, το οποίο έφτιαχναν σε λεπτά, μακρόστενα κορδόνια, διαφορετικού μήκους το κάθε ένα.
 Του εξήγησαν ότι το υλικό αυτό το έφτιαχναν οι μέλισσες στις φωλιές τους και το ονόμαζαν κηρό. Είχε πολλές εφαρμογές στην καθημερινή ζωή των κατοίκων και μία από αυτές ήταν και η δημιουργία προτύπων για το χυτήριο.
 Τα κορδόνια από τον κηρό είτε τα άφηναν έτσι, είτε τα γύριζαν γύρω από το δάκτυλό τους και τα έκαναν κρίκους.

 Στη συνέχεια, έπαιρναν κομμάτια από τον δουλεμένο πηλό και έκτιζαν το κέρινο πρότυπο με τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτεται παντού από αυτόν. Τη  διαδικασία αυτή την επανέλαβαν σε άλλες δύο στρώσεις μέχρι να αποκτήσει το καλούπι πάχος και να αντέξει στη φωτιά. Στο πάνω μέρος του καλουπιού άφηναν ένα κωνικό στόμιο - άνοιγμα που θα  λειτουργούσε σαν αγωγός. Από εκεί θα έφευγε το λιωμένο κερί και στο επόμενο στάδιο θα χυνόταν μέσα του το ρευστό μέταλλο.